Category Archives: Kuram

Girdi çıktı çözümlemesinin tekniği

Girdi çıktı tablosunda yer alanlar, tanım gereğidir; dolayısıyla baktığın her gerçekleşmede doğru çıkar. Ama çözümleme yapmaya ve kestirimlerde bulunmaya yaramaz. Toplam gerçekleşmelerin ötesine geçip birim değerlerle (malın bir biriminin değeriyle) düşünmeye başladığında durum değişir.

Girdi çıktı çözümlemesinin anlamı

Girdi çıktı çözümlemesi (İng. input output analysis) iki olguyu iktisadi çözümlemeye katar. Birinci olgu, yalıtılmış sektör bulunmadığıdır; bir sektörün etkinliklerindeki azalma ya da artışların girdiler aracılığıyla tüm sektörlerdeki etkinliklere etkisi vardır. Malın değerinde katma değerin yanı sıra girdilerin değeri gözükse bile ikinci olgu, girdi değerlerinin yalnızca başka sektörlerdeki katma değerin üretilen malın değerine taşınmasına aracılık etmesidir; malın değeri, sırf katma değerden oluşur. Bu olguları, önce sayısal bir örnekle sonra daha somut bir örnekle anlatacağım.

Sermayeciliğin bahar, standart ve kabusları

Sermaye dinamiğinin temel denklemine bakarak toplam sermayenin ve buna bağlı olarak dünya ekonomisinin gelişiminden birbirini izle­yen ve yinelenen üç dönem saptıyorum; rant dönemi ki buna serma­yeciliğin baharı denebilir, istikrar dönemi ki sermayeciliğin standart olduğu dönemdir ve bunalım dönemi ki buna sermayeciliğin kabusu denebilir.

18. yüzyıldan bu yana, sermayenin liberal, Keynesyen ve neoliberal olmak üzere üç aşamada geliştiğini ortaya koyup bu aşamaların her birinde üç döneme karşılık gelen bahar, standart ve kabusların yaşan­dığını gösteriyorum. Her aşama, önce bir rant döne­miyle başlıyor. Bununla birlikte iktisadi düşünme yeniden biçimleni­yor. Bu yeni ik­tisadi düşünmeye uygun olarak sermayeleşme stan­dartlaşarak sürü­yor. Standartlaşmayı sağlayan iktisadi düşünme ser­maye dinamiğinin te­me­liy­le uyumlu olmadığından bir süre sonra ka­bus başlıyor. Daha ön­ceki dönemlerde oluşmuş olan olanaklar yeni­den değerlendirildi­ğin­de kabus döneminden çıkılıp yeni bir rant dö­nemine giriliyor.

Liberal ve Keynesyen aşamalarda her üç alt evreyi de yaşa­dık. Şim­dilerde neoliberalizmin son evresine, kabusuna doğru hızla yak­la­şı­yo­ruz.

İlk bölümde sermaye dinamiğinin temelini çözümleyip üç dönemi tanımlıyorum. İzleyen bölümlerde sırasıyla liberal, Keynesye­n ve neo­liberal aşamalarda toplam sermayenin ve buna bağlı olarak ik­ti­sa­di düşünmenin gelişimini irdeliyorum.

Sermayenin değer köprüsündeki emek ve toplumsal güç keçileri

Emek ve toplumsal güç, sermayeci değer köprüsünde kafa kafaya gelmiş iki keçidir.

Değer ve toplumsal güç ilişkileri

Fiyatların ekonomik becerikliliği ("efficiency") sağlayacak değerin emek kuramından sapmasına neden olan toplumsal güç ilişkileri, değerin oluşumu için kaçınılmazdır.